Làm thế nào để một yêu cầu trong Khung nội dung giáo dục AI không chỉ dừng lại trên văn bản, mà thực sự trở thành một tiết học học sinh có thể “Chạm – Làm – Kiểm chứng”? Và từ những sản phẩm học tập ấy, nhà trường có thể nhìn thấy năng lực thực của học sinh để đưa ra những quyết định giáo dục có căn cứ?
Đó là câu chuyện được hơn 150 cán bộ quản lý, giáo viên THCS, THPT cùng trao đổi tại Hội thảo “Giáo dục AI trong trường phổ thông – Từ Khung nội dung giáo dục trí tuệ nhân tạo của Bộ GD&ĐT đến thực tiễn triển khai”, tổ chức chiều 26/9 tại FPT School Thanh Hóa.
Hội thảo có sự tham dự của đồng chí Trịnh Trọng Nam – Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở GD&ĐT tỉnh Thanh Hóa, chuyên viên Sở GD&ĐT, Ban Giám hiệu cùng cán bộ, giáo viên đến từ nhiều trường THCS, THPT và cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh.
Phát biểu khai mạc, cô Lê Vân Anh – Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa nhấn mạnh: khi giáo dục AI từng bước được cụ thể hóa bằng các văn bản định hướng và hướng dẫn của ngành Giáo dục, bài toán của các nhà trường không còn chỉ là “dạy AI hay không”, mà là dạy như thế nào để những yêu cầu cần đạt thực sự được chuyển hóa thành trải nghiệm và năng lực của học sinh. Từ yêu cầu tổ chức 12 tiết/lớp/năm học đến các nội dung về hồ sơ minh chứng, an toàn dữ liệu, đạo đức AI, bản quyền và trung thực học thuật, giáo dục AI đang đặt ra những yêu cầu mới đối với cả người dạy và công tác quản trị nhà trường.
Với kinh nghiệm triển khai công nghệ và chương trình Day of AI từ lớp 1 đến lớp 12, FPT Schools tiếp cận AI không đơn thuần như một công cụ để học sinh sử dụng. Điều quan trọng hơn là giúp các em hiểu cách AI hoạt động, biết đặt câu hỏi, kiểm chứng thông tin, nhận diện giới hạn của công nghệ, phát triển tư duy phản biện và hình thành trách nhiệm khi sử dụng AI.
Điểm nhấn đầu tiên của hội thảo là tham luận của thầy Khương Thế – Tổ Khoa học Tự nhiên với câu chuyện: “Từ yêu cầu cần đạt theo Khung 2422 đến một tiết học AI có thể Chạm – Làm – Kiểm chứng”. Thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “Giáo viên cần truyền đạt kiến thức gì?”, cách tiếp cận được đặt từ câu hỏi: Sau bài học, học sinh cần thể hiện được hành vi nào để chứng minh mình đã hình thành năng lực? Từ đó, yêu cầu cần đạt được chuyển thành những hành vi có thể quan sát; hoạt động học tập được thiết kế để học sinh trực tiếp trải nghiệm, thực hành, tạo sản phẩm và kiểm chứng kết quả thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức AI ở góc độ lý thuyết.
Qua hoạt động Ú òa (PICaboo), học sinh trực tiếp tham gia thu thập dữ liệu, trải nghiệm mô hình, kiểm thử kết quả và quan sát những giới hạn của AI. Từ một hoạt động gần gũi, giáo viên có thể mở rộng sang các vấn đề lớn hơn như dữ liệu, độ tin cậy, thiên lệch, quyền riêng tư và trách nhiệm khi sử dụng công nghệ.
Video một tiết học AI thực tế cũng được giới thiệu tại hội thảo để các thầy cô trực tiếp quan sát cách giáo viên tổ chức hoạt động, cách học sinh tương tác, thực hành và hình thành sản phẩm. Qua đó, AI không còn được nhìn nhận như một nội dung riêng của môn Tin học mà có thể trở thành chất liệu để tổ chức hoạt động học tập trong nhiều môn học và hoạt động giáo dục, tùy theo yêu cầu cần đạt và đặc thù của từng môn.
Tiếp nối phần chia sẻ của thầy Khương Thế, cô Lê Vân Anh giới thiệu hướng tiếp cận đo năng lực số thông qua hệ thống chỉ báo và bộ tiêu chí đánh giá trên chính minh chứng, sản phẩm thực tế của học sinh. Khi đó, một sản phẩm không còn chỉ được nhìn dưới góc độ “hoàn thành hay chưa hoàn thành”, mà có thể cung cấp dữ liệu để nhận diện mức độ năng lực của từng học sinh. AI có thể hỗ trợ phân tích ở quy mô lớn, nhưng giáo viên vẫn là người kiểm chứng và đưa ra quyết định chuyên môn cuối cùng.
Quan trọng hơn, khi dữ liệu được tổng hợp theo học sinh – lớp – khối – năng lực thành phần, Ban Giám hiệu có thêm căn cứ để ra quyết định: nội dung nào cần tăng cường, nhóm học sinh nào cần hỗ trợ, năng lực nào đang là điểm nghẽn, chương trình nào đang tạo ra chuyển biến và hoạt động nào cần điều chỉnh. Khi đó, dữ liệu không chỉ dùng để “đánh giá học sinh”, mà trở thành dữ liệu để cải tiến chương trình, phân bổ nguồn lực, bồi dưỡng giáo viên và theo dõi chất lượng giáo dục theo thời gian.
Đó cũng là giá trị FPT hướng tới: không chỉ đưa công nghệ vào lớp học, mà dùng công nghệ và dữ liệu để giúp người thầy hiểu học sinh hơn và giúp nhà trường đưa ra những quyết định giáo dục có căn cứ hơn.
Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Trịnh Trọng Nam, Trưởng phòng Giáo dục phổ thông, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thanh Hóa ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, tiên phong của Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa trong việc đưa giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI) từ định hướng của Bộ Giáo dục và Đào tạo vào thực tiễn nhà trường.
Theo đồng chí, điểm đáng ghi nhận của hội thảo không chỉ nằm ở việc trao đổi về lý thuyết, mà quan trọng hơn là nhà trường đã cụ thể hóa khung nội dung giáo dục AI bằng những giờ học thực tế, sinh động, qua đó cho thấy cách thức đưa AI vào hoạt động dạy và học một cách trực quan, phù hợp với từng cấp học.
Đồng chí nhấn mạnh, AI cần được nhìn nhận là công cụ hỗ trợ cho quá trình dạy và học, không thay thế người thầy hay tư duy của người học. Người thầy vẫn giữ vai trò định hướng, dẫn dắt; học sinh vẫn là chủ thể của quá trình học tập, tư duy và sáng tạo.
Đánh giá cao cách tiếp cận của Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa, đồng chí Nam cho rằng những kinh nghiệm thực tiễn được chia sẻ tại hội thảo là cơ sở để các nhà trường tiếp tục nghiên cứu, vận dụng phù hợp với điều kiện thực tế, qua đó góp phần thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học và triển khai giáo dục AI trong các trường phổ thông trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa.
Đồng chí kỳ vọng, từ những mô hình thực tiễn như tại Trường Tiểu học, THCS và THPT FPT Thanh Hóa, giáo dục AI sẽ được triển khai theo hướng có lộ trình, có mục tiêu và lấy sự phát triển toàn diện của học sinh làm trung tâm, để AI thực sự trở thành công cụ nâng cao chất lượng giáo dục thay vì trở thành sự phụ thuộc vào công nghệ.
Hội thảo khép lại với tinh thần chia sẻ kinh nghiệm và cùng tìm kiếm giải pháp. Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu hơn trong giáo dục, mục tiêu cuối cùng không phải để học sinh “biết dùng AI”, mà là giúp các em hiểu AI, kiểm chứng AI, sử dụng AI đúng mục đích và có trách nhiệm với những quyết định của mình. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để hình thành năng lực công dân số trong nhà trường.
