Tại Hội thảo Khoa học Quốc gia AI4EDU 2026, TS. Phạm Thị Khánh Ly – Phó Giám đốc Hệ thống phổ thông FPT (FPT Schools) – đã chia sẻ mô hình cụ thể hóa Khung năng lực số của Bộ Giáo dục & Đào tạo thành nhiệm vụ cụ thể đo đếm được, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa định hướng chính sách và thực tiễn lớp học.
Giải bài toán khoảng trống giữa hành lang pháp lý và không gian lớp học
Tiến trình chuyển đổi số trong ngành giáo dục Việt Nam đang trải qua giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ về mặt thể chế. Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT quy định Khung năng lực số cho người học đã chính thức xác lập hành lang pháp lý chuẩn hóa trên cả nước.
Ngay sau đó, Công văn 3456/BGDĐT-GDPT tiếp tục đóng vai trò như bản đồ kỹ thuật chi tiết cho từng cấp học. Hai văn bản mang tính nền tảng này đã giải quyết triệt để bài toán định hướng vĩ mô, giúp toàn ngành xác định rõ những yêu cầu năng lực số cần có ở thế hệ trẻ.
TS.Phạm Thị Khánh Ly trình bày tại Hội thảo Khoa học Quốc gia AI4EDU 2026
Tuy nhiên, việc hiện thực hóa các định hướng quy chuẩn trên giấy tờ thành trải nghiệm học tập sinh động hằng ngày tại từng lớp học lại là thử thách lớn đối với đa số các cơ sở giáo dục. Nhiều trường rơi vào trạng thái lúng túng khi đối mặt với khối lượng chỉ báo đồ sộ, thiếu phương tiện đo lường chuẩn hóa và quy trình thu thập minh chứng bài bản. Nếu không có giải pháp sư phạm đột phá, việc đánh giá năng lực số rất dễ rơi vào lối mòn định tính, mang tính phong trào hoặc gây áp lực quá tải lên đội ngũ giáo viên.
Nhìn nhận rõ thách thức cốt lõi đó, TS. Phạm Thị Khánh Ly – Phó Giám đốc Hệ thống Phổ thông FPT (FPT Schools), Giám đốc Điều hành Trường Tiểu học & THCS FPT (FPT School Cầu Giấy) và Trường THPT Tây Hà Nội (FPT School Tây Hà Nội) – đã cùng nhóm nghiên cứu FPT Schools thực hiện đề tài “Xây dựng khung đánh giá và giải pháp tích hợp năng lực số thực chứng trong trường phổ thông: Từ định hướng chính sách đến mô hình triển khai tại FPT Schools”.
Tại Hội thảo Khoa học Quốc gia AI4EDU, bài trình bày của TS. Phạm Thị Khánh Ly về đề tài này đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ các nhà quản lý và chuyên gia giáo dục, làm sáng tỏ con đường kết nối từ chính sách đến thực tiễn.
Phương pháp chuyển hóa tiêu chí thành hành vi thực chứng
Đóng góp của công trình nghiên cứu nằm ở giải pháp cụ thể hóa Khung năng lực số từ một văn bản quản lý hành chính thành bộ công cụ vận hành sư phạm trực tiếp. Nhóm nghiên cứu tại FPT Schools đã thiết kế một hệ thống cho phép giao nhiệm vụ học tập, tự động hóa việc thu thập minh chứng, chấm điểm công khai và đưa ra phản hồi đa chiều cho từng học sinh.
Điểm mấu chốt của phương pháp này là việc cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng thành những biểu hiện hành vi có thể quan sát và đo đếm trực tiếp. TS. Phạm Thị Khánh Ly cho biết: “Thay vì đưa ra những mục tiêu chung chung như yêu cầu học sinh có tư duy phản biện số hay sử dụng trí tuệ nhân tạo hiệu quả, bài tập được thiết kế thành các chỉ báo thao tác cụ thể. Chẳng hạn, học sinh được yêu cầu lập bảng so sánh phân tích hai công cụ AI dựa trên các tiêu chí minh bạch về độ chính xác, tốc độ xử lý và tính bảo mật. Trong các bài tập nghiên cứu, học sinh phải thực hiện quy trình kiểm chứng thông tin do thuật toán tạo ra thông qua ít nhất ba nguồn dữ liệu độc lập trước khi đưa vào sản phẩm hoàn chỉnh”.
Hồ sơ năng lực số cá nhân giúp phản ánh chính xác và khách quan toàn bộ lộ trình trưởng thành của mỗi học sinh tại FPT Schools
Nhằm vượt qua hạn chế của phương pháp đánh giá bình quân theo khối lớp dẫn đến bỏ sót sự chênh lệch trình độ cá nhân, TS. Phạm Thị Khánh Ly cùng các cộng sự đã thúc đẩy tư duy đánh giá cá thể hóa. Mô hình cho phép theo dõi sát sao tiến trình phát triển của từng học sinh, giúp giáo viên nhận diện sớm những khoảng trống kỹ năng để kịp thời bổ trợ, đồng thời tạo không gian bứt phá cho những học sinh có năng khiếu vượt trội.
Kết quả đánh giá trong mô hình của FPT Schools vận hành theo nguyên tắc dựa trên minh chứng thực tế. Trình độ của người học không được xác định bằng cảm tính hay kết quả bài thi lý thuyết, mà phải thông qua các sản phẩm số thực tế như mã nguồn, video thực hành, bài phân tích dữ liệu hay nhật ký thao tác trên hệ thống. Việc lưu trữ tự động các minh chứng này vào Hồ sơ năng lực số cá nhân giúp phản ánh chính xác và khách quan toàn bộ lộ trình trưởng thành của mỗi học sinh.
Mô hình tích hợp liên môn linh hoạt và ứng dụng trí tuệ nhân tạo có kiểm soát
Một trong những trăn trở lớn của các nhà quản lý giáo dục là làm sao để rèn luyện năng lực số mà không làm phình to khung chương trình vốn đã áp lực. Giải pháp do TS. Phạm Thị Khánh Ly đề xuất đã giải quyết bài toán này bằng cơ chế tích hợp liên môn thông minh vào các môn học hiện hành. Các miền năng lực số được phân bổ tự nhiên dựa trên đặc thù nội dung của từng môn học.
Trong môn Lịch sử, học sinh rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị và quản lý dữ liệu thông qua việc khai thác, phân tích và lưu trữ các nguồn tư liệu lịch sử số trên các thư viện trực tuyến. Môn Tin học là nơi thực hành các kỹ năng về an toàn thông tin và an ninh mạng. Đối với môn Hóa học và Sinh học, học sinh phát triển tư duy giải quyết vấn đề bằng cách ứng dụng các phần mềm mô phỏng phản ứng và xử lý dữ liệu thực nghiệm. Trong khi đó, môn Tiếng Anh là môi trường để rèn luyện kỹ năng giao tiếp số và ứng dụng các công cụ học tập tích hợp AI.
Thông qua ma trận tích hợp khoa học này, FPT Schools đã chứng minh khả năng bao phủ trọn vẹn 24 năng lực thành phần thuộc Khung năng lực số quốc gia. Học sinh được phát triển năng lực số một cách tự nhiên, toàn diện và đồng bộ xuyên suốt các cấp học mà không phát sinh thêm gánh nặng môn học độc lập.
TS. Phạm Thị Khánh Ly khẳng định nguyên tắc cốt lõi của FPT Schools là con người luôn giữ vai trò quyết định
Bên cạnh đó, tham luận của TS. Phạm Thị Khánh Ly giới thiệu việc đưa AI vào hỗ trợ công tác chấm điểm và phân tích minh chứng học tập. Với khả năng đối chiếu sản phẩm của học sinh theo bộ chuẩn tiêu chí đã kiểm định, công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên đạt độ tương đồng lên tới 91,67% so với đánh giá chuyên môn của giáo viên, giúp tiết kiệm đáng kể thời gian quản trị.
Tuy nhiên, TS. Phạm Thị Khánh Ly khẳng định nguyên tắc cốt lõi của FPT Schools là con người luôn giữ vai trò quyết định. AI chỉ đóng vai trò trợ lý phân tích dữ liệu, còn giáo viên mới là người phê duyệt cuối cùng, bảo đảm tính nhân văn và sự thấu hiểu trong từng quyết định giáo dục.
Báo cáo tham luận của TS. Phạm Thị Khánh Ly tại Hội thảo Khoa học Quốc gia AI4EDU đóng góp một mô hình tham chiếu thực tiễn giá trị cho toàn ngành giáo dục. Bằng việc nối liền hành lang pháp lý vĩ mô từ Thông tư 02/2025/TT-BGDĐT và Công văn 3456/BGDĐT-GDPT với thực tiễn giảng dạy hằng ngày, FPT Schools tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong việc biến các định hướng chính sách thành giá trị đo lường được cho người học, mang lại môi trường học tập chất lượng cao cho thế hệ trẻ Việt Nam.
TS Phạm Thị Khánh Ly (áo đỏ) tham dự Hội thảo Khoa học Quốc gia AI4EDU 2026
Hội thảo Khoa học Quốc gia “AI và Giáo dục Phổ thông: Hành động và chuyển đổi” (AI4EDU 2026) được tổ chức bởi Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, nhằm tạo diễn đàn khoa học để các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, nhà quản lý và doanh nghiệp cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất chính sách cho tương lai giáo dục Việt Nam về vai trò của trí tuệ nhân tạo trong đổi mới giáo dục phổ thông. Hội thảo tập trung vào 3 trục nội dung chính: AI trong giảng dạy, AI trong học tập, và AI trong quản trị giáo dục.
Thành lập năm 2013, FPT Schools là hệ thống giáo dục chất lượng cao của Tập đoàn FPT, đào tạo liên cấp từ tiểu học đến trung học phổ thông. Hệ thống hiện diện tại nhiều tỉnh, thành lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Thanh Hóa, Bắc Ninh, Đà Nẵng, Huế, Gia Lai, Cần Thơ,… và tiếp tục mở rộng trên toàn quốc.
Bên cạnh chương trình Giáo dục phổ thông 2018 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, FPT Schools triển khai các hoạt động trải nghiệm tăng cường, tập trung vào ba trụ cột thế mạnh khác biệt: Công nghệ – Trang bị kỹ năng số và tư duy công nghệ; Tiếng Anh & Năng lực toàn cầu – Nâng cao khả năng ngoại ngữ, hội nhập quốc tế; Phát triển cá nhân – Bồi dưỡng kỹ năng thế kỷ 21 và các môn học mang bản sắc văn hóa Việt Nam.
