Thu Phương FSCHọc thêm nhiều có tốt không là băn khoăn phổ biến của nhiều phụ huynh và học sinh trong bối cảnh áp lực học tập ngày càng gia tăng. Khi lịch học kín từ sáng đến tối, điểm số trở thành thước đo quen thuộc, việc học thêm được xem như giải pháp để theo kịp chương trình và cải thiện kết quả. Tuy nhiên, đằng sau những lớp học nối tiếp nhau là câu chuyện về sức khỏe, tâm lý, khả năng tự học và sự phát triển lâu dài của trẻ – những yếu tố cần được nhìn nhận một cách thực tế và cân bằng.
Học thêm là gì? Vì sao học sinh học thêm ngày càng nhiều?
Học thêm là hoạt động học tập diễn ra ngoài giờ học chính khóa tại trường, có thể được tổ chức dưới nhiều hình thức như học tại trung tâm, học kèm tại nhà, học nhóm nhỏ hoặc học trực tuyến. Nội dung học thêm thường xoay quanh việc ôn lại bài đã học, giảng kỹ những phần học sinh chưa hiểu, luyện bài tập nâng cao hoặc chuẩn bị cho các kỳ kiểm tra, thi cử. Về bản chất, học thêm không phải để thay thế việc học trên lớp mà đóng vai trò hỗ trợ, bổ sung nhằm giúp học sinh tiếp thu kiến thức tốt hơn.
Việc học sinh học thêm ngày càng nhiều phản ánh khá rõ những áp lực trong môi trường giáo dục hiện nay. Trước hết, chương trình học có khối lượng kiến thức lớn, nhiều môn học và yêu cầu cao về tốc độ tiếp thu, trong khi thời lượng học chính khóa có hạn. Không phải học sinh nào cũng đủ thời gian và khả năng để hiểu sâu ngay trên lớp, đặc biệt với những em tiếp thu chậm hoặc mất gốc từ các lớp trước.
Bên cạnh đó, áp lực điểm số và thi cử khiến học thêm trở thành lựa chọn quen thuộc. Điểm kiểm tra, xếp loại học lực, các kỳ thi chuyển cấp hay xét tuyển vào trường tốt vô tình tạo ra tâm lý “học càng nhiều càng an tâm”. Nhiều phụ huynh lo sợ nếu con không học thêm sẽ thua kém bạn bè, từ đó chủ động sắp xếp lịch học thêm dày đặc, đôi khi chưa dựa trên nhu cầu thực sự của con.
Một nguyên nhân khác đến từ điều kiện học tập tại trường. Sĩ số lớp đông khiến giáo viên khó có thể theo sát từng học sinh, đặc biệt là những em yếu hoặc cần được hướng dẫn chi tiết hơn. Học thêm vì thế được xem là cơ hội để học sinh được kèm cặp kỹ hơn, hỏi lại những phần chưa hiểu mà trên lớp không có đủ thời gian.
Ngoài ra, chính sự thay đổi trong kỳ vọng của xã hội cũng góp phần làm gia tăng nhu cầu học thêm. Nhiều gia đình đặt mục tiêu cao cho con ngay từ sớm, mong muốn con học giỏi toàn diện, dẫn đến việc học thêm không chỉ để “bù kiến thức” mà còn để học trước chương trình, luyện đề nâng cao. Dần dần, học thêm từ một giải pháp hỗ trợ trở thành thói quen phổ biến, thậm chí là áp lực vô hình đối với không ít học sinh.
>> Xem thêm: Giáo dục nhân văn là gì? Nền tảng hình thành con người toàn diện
Lợi ích của việc học thêm nếu học đúng cách
Nếu được tổ chức hợp lý và xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh, học thêm có thể mang lại nhiều giá trị tích cực, không chỉ về mặt kiến thức mà còn về tâm lý học tập.
Củng cố kiến thức và lấp lỗ hổng học tập
Củng cố kiến thức và lấp lỗ hổng học tập là vai trò cốt lõi của việc học thêm, đặc biệt với những học sinh chưa theo kịp chương trình trên lớp. Trong thực tế, chỉ cần bỏ lỡ một vài nội dung nền tảng, học sinh rất dễ rơi vào tình trạng “học sau không hiểu vì thiếu trước”. Điều này thường xảy ra ở các môn học có tính liên thông cao như Toán, Ngoại ngữ, Vật lý, nơi kiến thức mới luôn dựa trên kiến thức cũ.
Học thêm giúp học sinh có cơ hội quay lại những phần kiến thức đã học nhưng chưa thực sự hiểu, thay vì chỉ tiếp tục chạy theo bài mới. Quá trình này không đơn thuần là học lại lý thuyết, mà còn bao gồm việc được hướng dẫn cách làm bài, nhận diện lỗi sai thường gặp và hiểu rõ bản chất vấn đề. Khi được giải thích theo nhiều cách khác nhau và với tốc độ phù hợp, học sinh dễ dàng kết nối các mảng kiến thức rời rạc thành một hệ thống logic.
Ngoài ra, môi trường học thêm với quy mô nhỏ tạo điều kiện để giáo viên theo sát từng học sinh, kịp thời phát hiện những “lỗ hổng” mà bản thân các em đôi khi không nhận ra. Việc lấp đầy những khoảng trống này giúp học sinh giảm dần cảm giác mất gốc, học bài trên lớp nhẹ nhàng hơn và không còn tâm lý sợ môn.
Về lâu dài, khi nền tảng kiến thức được củng cố vững chắc, học sinh có thể chủ động hơn trong học tập, hạn chế phụ thuộc vào học thêm và từng bước hình thành năng lực tự học hiệu quả.
Nâng cao kết quả học tập và sự tự tin
Nâng cao kết quả học tập và sự tự tin là lợi ích tiếp theo mà học thêm có thể mang lại khi học sinh học đúng nhu cầu và đúng cách. Khi những phần kiến thức chưa vững được củng cố kịp thời, học sinh dễ dàng theo kịp tiến độ trên lớp, từ đó cải thiện rõ rệt kết quả kiểm tra, bài tập và các kỳ thi định kỳ. Điểm số tốt hơn không chỉ phản ánh mức độ hiểu bài mà còn là tín hiệu tích cực giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của bản thân.
Quan trọng hơn, việc hiểu bài tạo ra sự thay đổi lớn về tâm lý học tập. Học sinh không còn cảm giác lo lắng, sợ bị gọi trả bài hay sợ làm bài kiểm tra. Thay vào đó là sự tự tin khi tham gia vào giờ học, dám đặt câu hỏi, dám trình bày ý kiến và thử sức với những dạng bài khó hơn. Sự tự tin này không đến từ việc học nhiều giờ hơn, mà đến từ cảm giác “mình làm được” sau khi nắm chắc kiến thức.
Khi kết quả học tập được cải thiện cùng với tâm thế tích cực, học sinh có động lực học tập rõ ràng hơn. Các em bắt đầu học chủ động thay vì học đối phó, hình thành thói quen chuẩn bị bài, ôn tập và tự đánh giá năng lực của mình. Đây chính là giá trị lâu dài của học thêm nếu được sử dụng như một công cụ hỗ trợ đúng lúc, đúng mức, thay vì trở thành áp lực kéo dài.
Hỗ trợ mục tiêu ngắn hạn
Hỗ trợ mục tiêu ngắn hạn là một trong những trường hợp học thêm phát huy hiệu quả rõ rệt nhất. Khi học sinh có mục tiêu cụ thể trong một khoảng thời gian xác định, học thêm trở thành công cụ tập trung, giúp tối ưu thời gian và công sức học tập. Những mục tiêu này thường bao gồm ôn tập trước kỳ kiểm tra quan trọng, chuẩn bị cho kỳ thi chuyển cấp, cải thiện nhanh một môn học đang yếu hoặc làm quen với dạng đề mới.
Trong các giai đoạn này, học thêm giúp học sinh hệ thống lại kiến thức trọng tâm, luyện tập có chọn lọc và rèn kỹ năng làm bài theo yêu cầu thực tế của kỳ thi. Việc được hướng dẫn sát với mục tiêu giúp các em tránh học dàn trải, giảm cảm giác mơ hồ “học nhiều mà không biết để làm gì”. Nhờ đó, hiệu quả học tập trong thời gian ngắn được nâng cao rõ rệt.
Quan trọng hơn, học thêm phục vụ mục tiêu ngắn hạn thường có điểm dừng rõ ràng. Khi mục tiêu đã đạt được, học sinh có thể giảm hoặc dừng học thêm để quay lại nhịp học cân bằng hơn. Cách tiếp cận này giúp học thêm giữ đúng vai trò hỗ trợ, tránh biến thành thói quen kéo dài gây áp lực và phụ thuộc không cần thiết.
>> Xem thêm: Lợi ích của việc học thêm và những điều phụ huynh cần hiểu đúng để tránh quá tải cho trẻ
Học thêm nhiều có tốt không? Những mặt trái cần cân nhắc
Học thêm nhiều có tốt không? Bên cạnh những lợi ích nhất định, việc học thêm quá nhiều cũng tiềm ẩn không ít hệ lụy nếu không được kiểm soát hợp lý. Khi lịch học bị lấp kín bởi các lớp học thêm, tác động tiêu cực không chỉ dừng lại ở kết quả học tập mà còn ảnh hưởng đến tâm lý, thói quen học và sự phát triển lâu dài của học sinh.
Quá tải và căng thẳng tâm lý
Quá tải và căng thẳng tâm lý là hệ quả dễ nhận thấy nhất khi học sinh học thêm quá nhiều trong thời gian dài. Sau một ngày học chính khóa đã tiêu tốn nhiều năng lượng, việc tiếp tục tham gia các lớp học thêm vào buổi chiều tối khiến học sinh gần như không có khoảng nghỉ cần thiết để phục hồi thể chất và tinh thần. Lịch học dày đặc dễ tạo cảm giác bị “đẩy đi liên tục”, không có thời gian thở, đặc biệt với học sinh tiểu học và THCS.
Khi áp lực học tập kéo dài, nhiều em bắt đầu học trong trạng thái mệt mỏi, tiếp thu kém nhưng vẫn phải cố gắng theo kịp tiến độ. Điều này dễ dẫn đến căng thẳng, lo lắng trước bài kiểm tra, sợ bị đánh giá kém hoặc so sánh với bạn bè. Một số học sinh còn hình thành tâm lý chán học, mất động lực, thậm chí né tránh việc học vì cảm giác học mãi nhưng không thấy nhẹ nhàng hơn.
Căng thẳng tâm lý không chỉ ảnh hưởng đến kết quả học tập mà còn tác động tiêu cực đến cảm xúc và hành vi của học sinh. Các em có thể trở nên cáu gắt, thu mình, thiếu tập trung hoặc mất cân bằng giữa học tập và cuộc sống. Nếu không được nhận diện và điều chỉnh kịp thời, tình trạng quá tải do học thêm nhiều có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe tinh thần và thái độ học tập của trẻ.
Giảm khả năng tự học và tư duy độc lập
Giảm khả năng tự học và tư duy độc lập là một hệ quả âm thầm nhưng lâu dài khi học sinh học thêm quá nhiều. Khi hầu hết kiến thức đều được giảng lại chi tiết ở các lớp học thêm, học sinh dễ hình thành thói quen chờ đợi sự hướng dẫn thay vì chủ động tự tìm hiểu. Các em quen với việc có sẵn lời giải, cách làm mẫu và đáp án đúng, từ đó ít dành thời gian tự suy nghĩ hay thử – sai để rút ra kết luận.
Việc phụ thuộc vào học thêm khiến học sinh giảm dần khả năng tự đọc sách, tự hệ thống kiến thức và tự đặt câu hỏi cho những phần chưa hiểu. Thay vì tự học ở nhà, nhiều em chỉ học khi có thầy cô kèm cặp, dẫn đến tâm lý “không đi học thêm thì không học được”. Lâu dần, kỹ năng tự học – vốn rất quan trọng cho các bậc học cao hơn – bị suy yếu rõ rệt.
Ngoài ra, học thêm quá nhiều còn làm hạn chế cơ hội rèn luyện tư duy độc lập. Khi bài tập chủ yếu được giải theo khuôn mẫu, học sinh ít được khuyến khích tìm nhiều cách tiếp cận khác nhau hoặc nêu quan điểm cá nhân. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng phân tích, phản biện và sáng tạo. Trong dài hạn, việc thiếu tư duy độc lập có thể khiến học sinh gặp khó khăn khi đối mặt với những tình huống học tập hoặc cuộc sống không có sẵn “lời giải mẫu”.
Ảnh hưởng đến sức khỏe và phát triển toàn diện
Ảnh hưởng đến sức khỏe và phát triển toàn diện là mặt trái nghiêm trọng khi học sinh học thêm quá nhiều trong thời gian dài. Lịch học kéo dài từ sáng đến tối khiến nhiều em không ngủ đủ giấc, cơ thể không có thời gian phục hồi, dẫn đến mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung và tiếp thu. Việc ngồi học liên tục còn gây ra các vấn đề về thể chất như đau mắt, cận thị, đau lưng, sai tư thế và giảm sức đề kháng.
Không chỉ ảnh hưởng đến thể chất, học thêm dày đặc còn thu hẹp quỹ thời gian dành cho vận động, vui chơi và thư giãn tinh thần. Khi trẻ ít được chạy nhảy, tham gia hoạt động ngoài trời hay giải trí lành mạnh, sự phát triển về thể lực và cảm xúc dễ bị mất cân bằng. Nhiều học sinh có biểu hiện căng thẳng, uể oải, thiếu năng lượng dù còn rất nhỏ tuổi.
Quan trọng hơn, việc tập trung quá mức vào học thêm làm giảm cơ hội phát triển toàn diện. Học sinh thiếu thời gian để rèn kỹ năng sống, giao tiếp xã hội, theo đuổi sở thích cá nhân hoặc khám phá điểm mạnh của bản thân. Khi quá trình trưởng thành chỉ xoay quanh học tập và điểm số, trẻ dễ lớn lên với nền tảng kiến thức tốt nhưng thiếu kỹ năng, trải nghiệm và sự linh hoạt cần thiết cho cuộc sống và công việc sau này.
>> Xem thêm: Nên cho con học thêm những môn gì? Học đúng, học đủ, hiệu quả hơn bao giờ hết
Khi nào học thêm là cần thiết?
Học thêm là cần thiết khi nó xuất phát từ nhu cầu thực tế của học sinh và phục vụ một mục tiêu học tập rõ ràng, thay vì học theo phong trào. Trong nhiều trường hợp, học thêm đóng vai trò hỗ trợ quan trọng, giúp học sinh vượt qua những giai đoạn khó khăn trong quá trình học tập.
Trước hết, học thêm phù hợp với những học sinh chưa theo kịp chương trình chính khóa hoặc bị hổng kiến thức nền tảng. Khi các em thường xuyên không hiểu bài trên lớp, mất tự tin và gặp khó khăn khi làm bài tập, học thêm giúp được hướng dẫn chậm hơn, học lại từ gốc và củng cố kiến thức một cách có hệ thống.
Học thêm cũng cần thiết khi học sinh đang đối mặt với một mục tiêu học tập cụ thể trong thời gian ngắn, chẳng hạn như ôn thi chuyển cấp, chuẩn bị cho kỳ kiểm tra quan trọng hoặc cải thiện một môn học đang yếu. Trong những giai đoạn này, học thêm giúp tập trung đúng trọng tâm, tránh học dàn trải và giảm áp lực tự mày mò không hiệu quả.
Ngoài ra, học thêm có thể phù hợp với những học sinh cần sự hỗ trợ cá nhân hóa cao hơn so với lớp học đông tại trường. Khi được kèm cặp sát sao, học sinh dễ đặt câu hỏi, hiểu rõ bản chất vấn đề và từng bước lấy lại nhịp học. Điều quan trọng là việc học thêm cần có mục tiêu, có thời hạn và được điều chỉnh linh hoạt theo sự tiến bộ của học sinh để không trở thành gánh nặng lâu dài.
Khi nào học thêm nhiều là không tốt?
Học thêm nhiều là không tốt khi việc học không còn phục vụ cho nhu cầu học tập thực sự của học sinh mà dần trở thành gánh nặng kéo dài. Một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất là lịch học thêm kín gần như toàn bộ thời gian rảnh trong ngày, kể cả buổi tối và cuối tuần. Khi học sinh không còn thời gian nghỉ ngơi, vui chơi hay sinh hoạt cùng gia đình, cơ thể và tinh thần đều dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi, căng thẳng kéo dài, khiến hiệu quả học tập suy giảm.
Học thêm nhiều cũng trở nên phản tác dụng khi mang tính đối phó hoặc chạy theo phong trào. Nhiều học sinh học thêm không phải vì chưa hiểu bài, mà vì lo sợ bị tụt lại so với bạn bè hoặc do áp lực từ kỳ vọng của người lớn. Việc học tràn lan nhiều môn cùng lúc, không phân biệt môn cần thiết và môn không cần thiết, khiến học sinh bị quá tải, học dàn trải và không có đủ thời gian để tiêu hóa kiến thức.
Một dấu hiệu khác cho thấy học thêm nhiều là không tốt là khi học sinh bắt đầu lệ thuộc vào lớp học thêm. Thay vì tự ôn bài, đọc sách hoặc suy nghĩ cách giải bài tập, các em chờ đến lớp học thêm để được hướng dẫn từng bước. Lâu dần, khả năng tự học suy giảm, học sinh thiếu chủ động và mất dần sự tự tin khi phải tự giải quyết vấn đề học tập.
Ngoài ra, học thêm nhiều còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển toàn diện của học sinh. Thời gian dành cho vận động, giao tiếp xã hội, rèn kỹ năng sống và theo đuổi sở thích cá nhân bị thu hẹp đáng kể. Khi quá trình trưởng thành chỉ xoay quanh việc học và điểm số, học sinh có thể đạt kết quả ngắn hạn nhưng thiếu sự cân bằng cần thiết cho sức khỏe, tâm lý và năng lực thích nghi lâu dài.
Làm sao để học thêm hiệu quả, không gây áp lực?
Học thêm chỉ thực sự phát huy giá trị khi được tổ chức hợp lý và đặt đúng vai trò hỗ trợ. Để tránh tình trạng quá tải và căng thẳng, phụ huynh và học sinh cần chú ý đến cách học, không chỉ là số lượng lớp học thêm.
Xác định rõ mục tiêu học thêm
Xác định rõ mục tiêu học thêm là yếu tố quan trọng nhất để việc học thêm mang lại hiệu quả mà không tạo áp lực không cần thiết. Trước khi đăng ký bất kỳ lớp học thêm nào, phụ huynh và học sinh cần trả lời rõ học thêm để giải quyết vấn đề gì: bù đắp kiến thức bị hổng, cải thiện một môn học cụ thể hay chuẩn bị cho một kỳ thi trong thời gian nhất định. Khi mục tiêu không rõ ràng, học thêm rất dễ rơi vào tình trạng học theo thói quen, kéo dài nhưng hiệu quả thấp.
Mục tiêu học thêm nên cụ thể và phù hợp với năng lực hiện tại của học sinh. Thay vì học thêm nhiều môn cùng lúc, cần ưu tiên những môn thật sự cần thiết, đang gây khó khăn trong học tập. Việc tập trung vào đúng vấn đề giúp nội dung học gọn hơn, học sinh dễ theo kịp và không cảm thấy quá tải.
Ngoài ra, mục tiêu học thêm cần có thời hạn và được xem xét lại định kỳ. Khi học sinh đã nắm vững kiến thức hoặc đạt được mục tiêu đề ra, việc giảm hoặc dừng học thêm là hoàn toàn cần thiết. Cách tiếp cận này giúp học thêm giữ đúng vai trò hỗ trợ, đồng thời tạo điều kiện để học sinh rèn luyện khả năng tự học và duy trì sự cân bằng trong học tập cũng như cuộc sống.
Cân đối thời gian học – nghỉ – chơi
Cân đối thời gian học – nghỉ – chơi là điều kiện cần để học thêm không trở thành gánh nặng đối với học sinh. Dù học tập quan trọng, nhưng nếu lịch học bị lấp kín bởi các lớp học thêm mà thiếu thời gian nghỉ ngơi, não bộ và cơ thể sẽ nhanh chóng rơi vào trạng thái quá tải. Khi mệt mỏi kéo dài, khả năng tập trung và tiếp thu kiến thức giảm sút, khiến việc học thêm mất đi ý nghĩa ban đầu.
Một thời khóa biểu hợp lý cần đảm bảo học sinh được ngủ đủ giấc, có thời gian vận động và thư giãn mỗi ngày. Việc xen kẽ giữa học tập và nghỉ ngơi giúp não bộ xử lý và ghi nhớ thông tin tốt hơn, đồng thời giảm căng thẳng tâm lý. Những khoảng thời gian “không học” không phải là lãng phí, mà là điều kiện để học sinh phục hồi năng lượng và duy trì sự hứng thú với việc học.
Bên cạnh đó, thời gian vui chơi và theo đuổi sở thích cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển toàn diện. Khi học sinh được chơi, được giao tiếp và làm những điều mình thích, các em dễ cân bằng cảm xúc, học tập tích cực hơn và không còn cảm giác bị ép buộc. Sự cân đối giữa học – nghỉ – chơi giúp học thêm trở thành hoạt động hỗ trợ nhẹ nhàng, thay vì nguồn áp lực kéo dài.
Kết hợp học thêm với rèn kỹ năng tự học
Kết hợp học thêm với rèn kỹ năng tự học là cách giúp học sinh học hiệu quả và bền vững, thay vì phụ thuộc lâu dài vào lớp học thêm. Học thêm chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ trong việc giải thích và định hướng, còn quá trình tiếp thu và ghi nhớ kiến thức cần được củng cố thông qua tự học hằng ngày. Khi học sinh biết cách tự học, việc học thêm trở nên nhẹ nhàng và có thể giảm dần theo thời gian.
Trong quá trình học thêm, học sinh cần được hướng dẫn cách ghi chép khoa học, tự ôn lại bài sau mỗi buổi học và chủ động đặt câu hỏi cho những phần chưa hiểu. Việc tự làm bài tập trước khi đến lớp học thêm giúp các em nhận ra điểm yếu của mình, từ đó học thêm đúng trọng tâm hơn thay vì nghe giảng một cách thụ động.
Quan trọng hơn, rèn kỹ năng tự học giúp học sinh hình thành tư duy độc lập và tinh thần chủ động. Khi đã quen với việc tự tìm hiểu, tra cứu và tự đánh giá mức độ hiểu bài, học sinh sẽ không còn cảm giác “phải đi học thêm mới học được”. Đây chính là nền tảng để các em học tập hiệu quả ở những bậc học cao hơn và duy trì động lực học tập lâu dài.
Vai trò của phụ huynh trong việc quyết định học thêm
Phụ huynh giữ vai trò then chốt trong việc định hướng học thêm cho con, bởi trẻ em khó có thể tự đánh giá đúng khả năng và giới hạn của bản thân. Quyết định học thêm cần dựa trên sự thấu hiểu con, thay vì xuất phát từ áp lực thành tích hay so sánh bên ngoài.
Quan sát sức khỏe và cảm xúc của con
Quan sát sức khỏe và cảm xúc của con là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của phụ huynh khi quyết định cho con học thêm. Trẻ em thường khó tự nhận ra hoặc không biết cách diễn đạt rõ ràng rằng mình đang mệt mỏi hay chịu áp lực. Vì vậy, phụ huynh cần chú ý đến những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày như giấc ngủ không sâu, ăn uống kém, hay than mệt sau giờ học.
Bên cạnh thể chất, cảm xúc của con cũng là tín hiệu quan trọng để đánh giá mức độ phù hợp của việc học thêm. Những biểu hiện như dễ cáu gắt, lo lắng trước giờ học, chán học hoặc mất hứng thú với những hoạt động từng yêu thích có thể cho thấy con đang bị quá tải. Nếu những dấu hiệu này xuất hiện thường xuyên, việc giảm số buổi học thêm hoặc điều chỉnh lại lịch học là điều cần thiết.
Khi phụ huynh quan sát sát sao và kịp thời điều chỉnh, con sẽ cảm nhận được sự quan tâm và an toàn. Điều này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ mà còn tạo nền tảng để việc học thêm diễn ra trong trạng thái thoải mái, tích cực và bền vững hơn.
Không so sánh con với bạn bè
Không so sánh con với bạn bè là nguyên tắc quan trọng giúp việc học thêm không trở thành áp lực tâm lý đối với trẻ. Mỗi học sinh có năng lực, tốc độ tiếp thu và thế mạnh riêng, vì vậy việc học thêm của con không thể lấy chuẩn từ thành tích hay lịch học của người khác. Khi phụ huynh so sánh con với bạn bè, trẻ dễ cảm thấy mình kém cỏi, bị đánh giá và học trong tâm thế sợ thua kém thay vì muốn tiến bộ.
Sự so sánh thường khiến trẻ học thêm không phải vì cần củng cố kiến thức, mà vì lo lắng “mình không bằng bạn”. Điều này dễ dẫn đến áp lực kéo dài, làm giảm sự tự tin và niềm vui học tập. Thậm chí, một số trẻ có thể phản ứng tiêu cực, chống đối hoặc chán học dù trước đó vẫn học tốt.
Thay vì so sánh, phụ huynh nên tập trung vào sự tiến bộ của chính con theo thời gian. Ghi nhận những thay đổi nhỏ, khuyến khích con cố gắng theo khả năng của mình sẽ giúp trẻ cảm thấy được tôn trọng và an toàn. Khi không bị đặt trong vòng so sánh, con dễ hợp tác hơn với việc học thêm và phát triển tâm lý học tập lành mạnh, bền vững.
Đồng hành, không ép buộc
Đồng hành, không ép buộc là cách tiếp cận giúp việc học thêm mang lại hiệu quả tích cực và giảm áp lực cho học sinh. Thay vì quyết định thay con, phụ huynh nên lắng nghe những chia sẻ của con về việc học, những môn học con thấy khó, mức độ mệt mỏi và mong muốn cá nhân. Khi được tham gia vào quá trình lựa chọn, con sẽ hiểu rõ lý do học thêm và có trách nhiệm hơn với việc học của mình.
Việc ép buộc học thêm dễ khiến trẻ học trong tâm thế đối phó, thiếu động lực và nhanh chóng cảm thấy chán nản. Ngược lại, khi phụ huynh đóng vai trò người đồng hành, sẵn sàng điều chỉnh lịch học theo phản hồi của con, học thêm sẽ trở thành sự hỗ trợ đúng lúc thay vì gánh nặng. Sự đồng hành còn thể hiện ở việc cùng con xây dựng thời khóa biểu hợp lý, khuyến khích nghỉ ngơi khi cần và ghi nhận những nỗ lực của con.
Quan trọng hơn, đồng hành giúp trẻ cảm nhận được sự tin tưởng và tôn trọng. Khi không bị ép buộc, con có xu hướng chủ động hơn trong học tập, dám chia sẻ khó khăn và duy trì được tinh thần học tích cực lâu dài. Đây chính là nền tảng để việc học thêm diễn ra hiệu quả mà không gây tổn hại đến tâm lý và sự phát triển của trẻ.
Kết luận
Học thêm không phải là điều xấu, và cũng không phải lúc nào học càng nhiều thì kết quả càng tốt. Học thêm nhiều có tốt không phụ thuộc vào mục tiêu học tập, thể trạng, tâm lý và khả năng tự học của mỗi học sinh. Khi học thêm được sử dụng đúng vai trò hỗ trợ, có định hướng rõ ràng và được điều chỉnh linh hoạt, nó có thể giúp học sinh tiến bộ và tự tin hơn.
Điều quan trọng là giữ được sự cân bằng giữa học tập, nghỉ ngơi và phát triển toàn diện. Sự đồng hành thấu hiểu của phụ huynh, cùng với việc tôn trọng nhịp học riêng của con, sẽ giúp học thêm trở thành công cụ hữu ích thay vì áp lực kéo dài. Một lộ trình học tập lành mạnh không nằm ở số lượng lớp học thêm, mà ở việc học sinh học hiệu quả, chủ động và giữ được niềm hứng thú với việc học lâu dài.
Thanh Ngân
