Phòng chống viêm não mô cầu: 4 đúng tại FPT School Hải Phòng

Trường học là nơi học sinh cùng học tập, vui chơi và tham gia các hoạt động tập thể hằng ngày. Với tần suất tiếp xúc và sinh hoạt chung thường xuyên, đây cũng là môi trường tiềm ẩn nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm nếu các biện pháp vệ sinh và phòng bệnh không được thực hiện đúng cách.

Đáng chú ý trong thời điểm hiện nay, viêm não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, diễn biến rất nhanh và có thể gây tử vong chỉ trong vòng 24 giờ sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên nếu không được xử trí kịp thời. Vì vậy, phòng chống viêm não mô cầu bằng việc nhận biết sớm dấu hiệu, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm vắc-xin chủ động là điều mỗi học sinh, phụ huynh và giáo viên cần quan tâm.

Trường THCS và THPT FPT trang bị kiến thức và hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe cho học sinh là một phần quan trọng trong việc xây dựng môi trường học tập an toàn, tích cực.

Viêm não mô cầu là gì? Vì sao cần chú ý trong trường học?

Viêm não mô cầu, hay còn gọi là viêm màng não do não mô cầu, là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis (thường gọi là vi khuẩn não mô cầu) gây ra.

Vi khuẩn này có 13 nhóm huyết thanh, trong đó 6 nhóm có khả năng xâm lấn, gây dịch mạnh nhất gồm A, B, C, W, X và Y. Tại Việt Nam, các nhóm A, B và C lưu hành phổ biến nhất.

Lứa tuổi học sinh cấp THCS và THPT, từ 11 đến 18 tuổi, thuộc nhóm nguy cơ cao do đặc thù học tập, sinh hoạt tập thể và tiếp xúc gần kéo dài tại lớp học, khu bán trú.

Viêm não mô cầu lây qua những con đường nào?

Để chủ động phòng bệnh, học sinh cần hiểu những tình huống có thể làm vi khuẩn lây lan.

Lây trực tiếp qua đường hô hấp: Bệnh lây qua các giọt bắn nhỏ chứa dịch tiết mũi họng khi người bệnh hoặc người mang vi khuẩn không triệu chứng (người lành mang trùng) ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc thân mật.
Nguồn lây thầm lặng từ người lành mang trùng: Trong các đợt dịch, có từ 5% đến 20% người khỏe mạnh mang vi khuẩn ở hầu họng mà không biểu hiện bệnh.

Đây là nguồn lây thầm lặng ở những nơi tập trung đông người như trường học, phòng học điều hòa khép kín và khu vực bán trú. Vì vậy, các thói quen vệ sinh cá nhân cần được duy trì ngay cả khi bản thân và bạn bè xung quanh chưa có biểu hiện bệnh.

Dấu hiệu nhận biết viêm não mô cầu

Phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường giúp học sinh chủ động thông báo với giáo viên và được kiểm tra kịp thời.

Biểu hiện ban đầu dễ nhầm với cúm mùa. Một số triệu chứng thường gặp gồm:
Sốt cao đột ngột (39°C – 40°C), rét run.
Đau đầu dữ dội, đau mỏi cơ toàn thân.
Đau họng, buồn nôn và nôn ói.
Dấu hiệu của hội chứng viêm màng não
Đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng (nhạy cảm với ánh sáng).
Cổ cứng, không cúi gập cằm chạm ngực được.
Co giật, lơ mơ hoặc hôn mê.
Dấu hiệu đặc trưng sinh tử – Tử ban hoại tử hình sao:

Sau 1 – 2 ngày khởi phát, trên da có thể xuất hiện ban xuất huyết hoại tử. Ban có màu đỏ thẫm hoặc tím thẫm, bờ nham nhở hình bản đồ hoặc hình sao, kích thước từ 1mm đến vài centimet. Ban lan rộng rất nhanh và thường gặp nhất ở hai chi dưới, vùng hông và đùi. Đây là dấu hiệu cần được thăm khám ngay.

Phân biệt viêm não mô cầu và sốt xuất huyết Dengue

Hai bệnh đều có thể gây sốt và tổn thương trên da nên dễ gây nhầm lẫn. Một số điểm khác biệt chính:

Tác nhân và đường lây: viêm não mô cầu do vi khuẩn, lây qua giọt bắn đường hô hấp. Sốt xuất huyết do vi-rút Dengue, lây qua muỗi vằn (Aedes) đốt.
Tổn thương da: viêm não mô cầu có tử ban hình sao tím thẫm, lan nhanh ở chi dưới, hông và đùi. Sốt xuất huyết có chấm xuất huyết li ti dưới da, chảy máu cam, chảy máu chân răng.
Diễn tiến: viêm não mô cầu diễn tiến kịch phát, có thể gây sốc tử vong trong 24 giờ. Sốt xuất huyết thường xuất hiện sốc từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 của bệnh.
Dự phòng: viêm não mô cầu có vắc-xin tiêm phòng chủ động và kháng sinh hóa dự phòng trong 24 giờ. Sốt xuất huyết phòng bằng cách diệt lăng quăng, bọ gậy, diệt muỗi, đậy kín lu nước và ngủ màn.

Học sinh FPT School Hải Phòng cần làm gì để phòng viêm não mô cầu?

Phòng bệnh bắt đầu từ những hành động rất nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày.

Tiêm vắc-xin chủ động: Theo khuyến cáo y tế, tiêm vắc-xin là biện pháp chủ động và bền vững nhất để ngăn ngừa bệnh do não mô cầu.
Thực hành vệ sinh cá nhân “4 Đúng”
Rửa tay thường xuyên: rửa tay sạch bằng xà phòng và nước sạch trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho, hắt hơi hoặc chạm vào tay nắm cửa.
Che miệng khi ho: che mũi, miệng bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay khi ho, hắt hơi; vứt giấy rác đúng nơi quy định.
Súc họng sát khuẩn: súc miệng, họng hằng ngày bằng dung dịch sát khuẩn mũi họng hoặc nước muối sinh lý Natri clorid 0,9%.
Không dùng chung đồ cá nhân: tuyệt đối không dùng chung cốc uống nước, bình nước, khăn mặt, khẩu trang, son môi hay đồ ăn uống cá nhân.
Giữ lớp học sạch sẽ và thông thoáng:
Bàn ghế, tay nắm cửa và các bề mặt thường xuyên được nhiều người chạm vào cần được vệ sinh phù hợp.
Thường xuyên mở cửa sổ, cửa chính các phòng học, phòng chức năng để không khí lưu thông tự nhiên; hạn chế bật điều hòa kín kéo dài.
Lau sạch hằng ngày các bề mặt tiếp xúc như bàn ghế, tay nắm cửa, bảng viết, bàn phím máy tính bằng dung dịch sát khuẩn.
Giặt, phơi nắng định kỳ chăn gối, chiếu đệm tại khu vực ngủ trưa bán trú.

Khi nghi ngờ mắc viêm não mô cầu, học sinh và nhà trường cần làm gì?

Tại FPT School Hải Phòng, quy trình xử trí được thực hiện theo 5 bước dưới đây.

Bước 1: Cách ly ban đầu

Học sinh có dấu hiệu nghi ngờ được hướng dẫn đeo khẩu trang y tế và di chuyển ngay xuống Phòng Y tế. Sau đó, học sinh được đưa vào phòng cách ly tạm thời là “Phòng tự học” cạnh phòng y tế, đây là khu vực riêng biệt và thông thoáng.

Bước 2: Báo cáo khẩn cấp

Cán bộ Y tế báo ngay cho Ban Giám hiệu, đồng thời gọi điện trực tiếp cho Trạm Y tế xã/phường sở tại và CDC Hải Phòng để phối hợp chuyên môn.

Bước 3: Hỗ trợ chuyển tuyến

Nhà trường phối hợp cùng cơ quan y tế địa phương và phụ huynh đưa học sinh đến bệnh viện chuyên khoa bằng phương tiện y tế an toàn.

Bước 4: Hóa dự phòng trong 24 giờ

Nhà trường lập danh sách người tiếp xúc gần (bạn cùng bàn, cùng lớp, giáo viên, bạn bán trú) trong 7 ngày trước đó. Ngành Y tế tổ chức cho những người này uống hoặc tiêm kháng sinh hóa dự phòng (Ciprofloxacin, Rifampicin hoặc Azithromycin) trong vòng 24 giờ.

Bước 5: Khử khuẩn ổ dịch

Lớp học, phòng y tế và khu vực liên quan được lau, phun khử khuẩn toàn bộ bằng dung dịch Cloramin B theo chỉ đạo dịch tễ.

Thông tin liên hệ Phòng Y tế học đường

Khi học sinh có biểu hiện sốt, đau đầu, nôn ói hoặc phát ban hoại tử, phụ huynh và giáo viên cần thông báo ngay cho Phòng Y tế Học đường của Trường THCS và THPT FPT:

Hotline: 0225.7303.088
Nhấn phím 3 để gặp Cán bộ Y tế trực.

Cùng FPT School Hải Phòng chủ động phòng chống viêm não mô cầu

Phòng chống viêm não mô cầu không bắt đầu từ những điều phức tạp. Đó có thể là một lần rửa tay đúng cách, một chiếc cốc dùng riêng, một lớp học thông thoáng hay việc chủ động báo với thầy cô khi cơ thể có dấu hiệu bất thường.

Mỗi học sinh FPT School Hải Phòng cùng thực hiện tốt những thói quen nhỏ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe của chính mình và hạn chế nguy cơ lây bệnh cho bạn bè, thầy cô và gia đình.