Bệnh tay chân miệng là gì và khi nào dễ bùng phát?

Bệnh tay chân miệng là bệnh nhiễm vi-rút cấp tính, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa. Bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ và học sinh, đồng thời có khả năng bùng phát thành dịch lớn. Hiện nay, bệnh chưa có vắc-xin phòng bệnh đặc hiệu và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy việc phòng bệnh dựa hoàn toàn vào vệ sinh cá nhân và vệ sinh môi trường.

Bệnh được ghi nhận rải rác quanh năm nhưng thường tăng cao vào hai đợt đỉnh dịch: đợt một từ tháng 3 đến tháng 5, đợt hai từ tháng 9 đến tháng 11 (hoặc tháng 12) hằng năm. Trường học là nơi tập trung đông học sinh với mật độ sinh hoạt cao, khiến vi-rút dễ phát tán nhanh chóng nếu không được kiểm soát và cách ly kịp thời. 

Bệnh tay chân miệng lây truyền qua những đường nào?

Bệnh tay chân miệng lây truyền rất nhanh qua ba con đường chính dưới đây. 

1. Lây qua đường phân – miệng và dịch tiết

Bệnh lây trực tiếp khi tiếp xúc với dịch tiết từ mũi, hầu, họng, nước bọt, hoặc dịch vỡ từ các nốt phỏng nước của người mắc bệnh.

2. Lây gián tiếp qua bề mặt ô nhiễm

Bệnh lây gián tiếp khi tay học sinh chạm vào đồ dùng sinh hoạt, đồ chơi, bàn ghế, tay nắm cửa, đồ dùng học tập hoặc nền nhà có dính chất tiết của học sinh bệnh.

3. Lây qua đường hô hấp (giọt bắn)

Bệnh lây trực tiếp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, làm bắn ra không khí xung quanh những giọt bắn chứa vi-rút.

Triệu chứng bệnh tay chân miệng theo từng giai đoạn lâm sàng

Cán bộ y tế, giáo viên chủ nhiệm và học sinh cần chủ động theo dõi các biểu hiện theo tiến triển của bệnh để phát hiện sớm.

1. Ở giai đoạn ủ bệnh (3 – 7 ngày), học sinh đã nhiễm vi-rút nhưng chưa có biểu hiện lâm sàng rõ rệt.

2. Sang giai đoạn khởi phát (1 – 2 ngày), học sinh có thể sốt nhẹ, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn và có thể kèm theo tiêu chảy vài lần trong ngày.

3. Giai đoạn toàn phát (3 – 10 ngày) có hai biểu hiện đặc trưng. Thứ nhất là loét miệng: xuất hiện nốt phỏng nước (2–3mm) ở niêm mạc miệng, lợi, lưỡi, gây đau và tăng tiết nước bọt. Thứ hai là phát ban phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông, tồn tại dưới 7 ngày và thâm lại.

Đặc biệt lưu ý: Dấu hiệu cảnh báo biến chứng cần cấp cứu ngay

Từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5, nếu học sinh sốt cao liên tục không hạ, nôn nhiều, giật mình, hoảng hốt, cần đưa đi bệnh viện cấp cứu ngay để tránh biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp.

Cách phòng chống bệnh tay chân miệng cho học sinh FPT School Hải Phòng

Để chủ động bảo vệ bản thân và cộng đồng trường học, mỗi học sinh Trường THCS và THPT FPT cần thực hiện nghiêm túc ba nhóm quy tắc vệ sinh dưới đây.

1. Vệ sinh cá nhân và rửa tay bằng xà phòng

Theo quy tắc bàn tay sạch, học sinh cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt là trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi ho hoặc hắt hơi, và khi tay bẩn. Mỗi lần rửa tay cần thực hiện đầy đủ 6 bước rửa tay quy chuẩn, với thời gian tối thiểu 30 giây. Học sinh cũng cần hạn chế tối đa việc đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa tay sạch.

     2. Giữ gìn vệ sinh lớp học và đồ dùng

Dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa và nền lớp học cần được lau sạch thường xuyên bằng dung dịch sát khuẩn hoặc dung dịch Cloramin B 2%. Bên cạnh đó, nên mở cửa sổ và tăng cường thông gió tự nhiên tại các phòng học để không gian luôn thoáng mát.

   3. An toàn vệ sinh ăn uống

Học sinh cần ăn chín, uống nước đun sôi và nhà trường đảm bảo an toàn thực phẩm tại bếp ăn bán trú. Đặc biệt, tuyệt đối không dùng chung cốc chén, bình nước cá nhân, bát thìa hoặc đồ dùng cá nhân với các bạn khác.

Quy trình xử trí ca nghi ngờ mắc bệnh tay chân miệng tại trường học

Khi phát hiện học sinh có một trong ba biểu hiện nghi ngờ là sốt, nốt phỏng nước ở tay, chân, miệng hoặc loét họng, nhà trường thực hiện quy trình gồm 4 bước dưới đây.

Bước 1: Cách ly ban đầu và thông báo phụ huynh

Học sinh được đưa đến Phòng Y tế của trường (hoặc phòng riêng) để cách ly tạm thời. Nhà trường thông báo ngay cho phụ huynh đến đón học sinh đi khám tại cơ sở y tế.

Bước 2: Khử khuẩn môi trường

Nhà trường tiến hành lau khử khuẩn ngay toàn bộ sàn lớp, bàn ghế và đồ dùng học tập mà học sinh nghi ngờ đã tiếp xúc.

Bước 3: Báo cáo dịch tễ cho Trạm Y tế phường/xã

Tình hình dịch bệnh được thông báo cho Trạm Y tế phường/xã trên địa bàn ngay trong ngày để phối hợp theo dõi và xử lý.

Bước 4: Cách ly tại nhà và quay lại trường khi có xác nhận y tế

Học sinh mắc bệnh cần nghỉ học và cách ly tại nhà từ 10 đến 14 ngày đầu của bệnh. Học sinh chỉ quay lại trường khi có xác nhận an toàn của cơ sở y tế.

6. Cùng FPT School Hải Phòng phòng chống bệnh tay chân miệng

Phòng chống bệnh tay chân miệng trong trường học cần sự chung tay của cả học sinh, gia đình và nhà trường. Thông điệp cốt lõi mà mỗi học sinh cần ghi nhớ là: “Rửa tay xà phòng – Giữ sạch bề mặt – Phát hiện sớm, cách ly kịp thời”.

Khi mỗi học sinh FPT School Hải Phòng thực hiện tốt những thói quen vệ sinh này và báo kịp thời khi có dấu hiệu bất thường, môi trường học đường sẽ an toàn hơn cho các bạn, thầy cô và gia đình.